E shokueshme: Një rrjet i ngushtë përvetëson miliarda nga paratë publike

Një hetim i jashtëm zbulon se një grup i vogël biznesmenësh ka marrë pjesë të mëdha nga kontraktimet shtetërore që nga viti 2010.

Të dhënat tregojnë se kompani në pronësi të 13 individëve të lidhur me pushtetin fituan më shumë se 28 miliardë euro në periudhën 2010–2025.

Kjo shifër bie në sy kur krahasohet me periudhën pesëvjeçare përpara 2010, kur këto të njëjta interesa merrnin rreth 608 milionë euro në vit.

Sipas analizave, pjesa që këto firma morën nga totali i fondeve të tenderëve publikë u rrit në afërsisht 14% gjatë periudhës në fjalë, nga vetëm 1% më parë.

Një nga emrat më të përmendur është Lőrinc Mészáros, një bashkëpunëtor i afërt i kreut të qeverisë, i cili është përshkruar si personi më i pasur në vend për shkak të kontratave me shtetin.

Po ashtu, László Szíjj shfaqet si pronar i një kompanie ndërtimi që ka fituar kontrata me vlerë të konsiderueshme, duke rritur madhësinë e portofolit të tij.

Emri i István Tiborcz, i lidhur si dhëndër i kryeministrit, përmendet si një tjetër person që ka përfituar pasuri pjesërisht përmes marrëveshjeve me institucione publike.

Figura të tjera të përshkruara si të përfshira në të njëjtin rrjet janë István Garancsi dhe Gyula Balásy, të cilët lidhen me të njejtën rrjedhë financiare.

Modeli ekonomik i promovuar nga qeveria synon të kurorëzojë bashkëpunimin midis shtetit dhe kompanive të zgjedhura, por kritikët e përshkruajnë atë si një mekanizëm klientelist.

Një ekonomist i njohur, István János Tóth, e ka përshkruar këtë strukturë si një formë kleptokracie, duke argumentuar se burimet publike përdoren për të pasuruar një elitë të ngushtë.

Analizat e tenderëve tregojnë se kompanitë me lidhje politike fitojnë shpesh pa konkurrentë: në 2024–2025, rreth 69% të kontratave të tyre u dhanë në procedura me një ofertues.

Ky fenomen nxiti shqetësime nga institucionet europiane, të cilat në 2022 vendosën pezullimin e afërsisht 27 miliardë eurove ndihma për shkak të dyshimeve për parregullsi në tenderë.

Qeveria dhe figura të përmendura kanë mohuar shkeljet; disa kompani kundërshtojnë se suksesi rrjedh nga eksperienca dhe cilësia, ndërsa një prej të përmendurve deklaron se që nga 2015 nuk ka marrë pjesë në procedura publike pas hetimeve paraprake.