Lajmet dhe përditësimet më të fundit nga Dosje Historike
Falë guximit të tyre, u ripërfytyrua dhe u nderua përvjetori i rrëzimit të regjimit para 34 vjetësh. Sot u realizua një ndërhyrje që synoi dobësimin e gjendjes autoritare; beteja u zhvillua me vendosmëri, ndërsa u parashikua një përpjekje edhe më e fortë në të ardhmen. Ngjarja tejkaloi pritshmëritë dhe u shoqërua me falënderime; u dha sinjal se normaliteti i mëparshëm është sfiduar.
Në vend të një hyrjeje biografike, le të nisemi nga boshllëku që lë pas memoria institucionale: shumë jetë të mendimit u përjashtuan nga rrëfimi kombëtar, dhe një prej tyre është Ollga Plumbi, një intelektuale dhe aktiviste që ngriti çështje të pavarura për emancipimin e grave. Një përpjekje e re editoriale dhe një bisedë bashkëpunuese midis dy studiuesve sollën koleksionin e shkrimeve të saj në formë libri. Ky rikthim nuk synon vetëm të rivendosë emrin, por të shqyrtojë mënyrën se si figura të
Tek po organizonte tubimin e 22 marsit, Muli u përball me një problem të madh. Nuk po ia dilte të gjente ndonjë fytyrë të vitit 1992 që të ishte ende në PD; vetëm Doktori dukej i pranishëm. Ai kontrollonte emrat dhe kujtimet e atij aktiviteti, për të parë se kush mund të dilte në tribunë. Asnjëri nga emrat nuk rezultonte më pjesë e partisë: disa kishin vdekur, disa qenë përjashtuar, dhe të tjerë kishin larguar veten për shkak të sjelljes, për shembull Saliu. Ndërsa diskutonte me Lelon për të gje
Sot, sipërfaqja e Trebeshinës duket e qetë, por dikur aty u zhvilluan luftime që ndryshuan peizazhin dhe memorien lokale. Gjetja e mbetjeve të një përkujtimi të madh ushtarak është e vështirë: vendi ku dikur qëndronte një memorial tashmë është pa shenja të dukshme. Mungesa e strukturave përkujtimore ka lënë trashëgiminë e atyre ngjarjeve në një terren të harruar, me pak vizita dhe vëmendje publike. Terreni përreth Kuotës 731 u përball me bombardime intensive gjatë luftimeve, aq të fuqishme sa nd
Një freski e hollë që vinte nga një dritare e vogël ndërpreu errësirën e dhomës ku një i plagosur pushonte me ethe. Ai ndjeu diçka që i zgjoi shqisat, një kontrast i papritur midis dhimbjes private dhe një lëvizjeje kolektive jashtë murit. Lufta me plagën dhe me temperaturën e lënin të paqartë kufijtë e ditës, por ajo fllad i solli një ndjesi të njohur: diçka i kishte ndryshuar peizazhin e zakonshëm të kampit, ashtu si ndodh kur natyra risjell një aromë që sjell kujtime. Gjendja e tij e dobësuar
Shumica e vizitorëve e shohin portin dhe rrënojat; pak e dinë se poshtë rrugëve të Durrësit fshihet një rrjet betoni i menduar për t'i rezistuar luftës dhe bombardimeve. Projekti u nisi pas 1981 dhe përfshinte komanda e vendimmarrjes, spital të brendshëm, një impiant për pjekjen e bukës, punëtori rrobaqepëse, magazina frigoriferike dhe ambiente ndihmëse për funksionimin e qytetit në situata emergjence. Lutfi Shehu, me diplomë për artileri bregdetare nga Bashkimi Sovjetik dhe ish-drejtues i Mbroj
Në një kërkim arkivor u zbulua një paradoks që ndryshoi qasjen ndaj historisë së një familjeje të njohur: dosja e një zyrtari të lartë nuk gjendej aty ku pritej. Dokumentacioni i personit që kishte zënë poste kyçe në aparatin shtetëror mungonte në regjistrat partiakë, ndërsa një paketë me rreth tridhjetë faqe u ruante nën një kopertinë që i përkiste një ministrie tjetër. Ky përplasjesh institucional e bëri të qartë se arkivat vetë mund të fshehin përshtypje të thella mbi rrjedhën e pushtetit dhe
Për disa familje, koha u ka ndaluar në një çast të caktuar: dhimbja e asaj nate është e pranishme çdo ditë. Janë 18 vjet që kanë kaluar që nga shpërthimi i Gërdecit; 26 njerëz humbën jetën dhe qindra familje u lënduan pa masë. Pas ngjarjes u premtuan ndryshime; qeveritë ndryshuan, institucione u themeluan dhe u fol për reforma. Megjithatë, zgjidhjet e pritshme për drejtësi nuk dolën; përgjigjet konkrete mbi përgjegjësitë mbeten të paqarta. Pyetja thelbësore që vazhdon të shtrohet është ajo e për
Konflikti midis sipërfaqeve tokësore dhe hapësirave detare paraqitet si një forcë e fshehtë që rrëshqet nën ngjarjet kryesore historike, duke i dhënë rrjedhjes së pushtetit ngjyra të reja dhe të pazbuluara. E shkruar në vitin 1942, në kushtet e izolimit gjatë luftës në Berlin, vepra merr formulën e një eseje intimiste — një mënyrë reflektimi e shquar për kohën — që fton lexuesin të rishikojë të kaluarën nga një kënd i pazakontë: përplasja hapësinore tokë–det. Nëpërmjet një qasjeje që ndërthur an
Fokusimi i Parlamentit të sotëm në akuza dhe kërkesa për largime të ekzekutivit nuk është një fenomen i ri; në vitin 1921 të njëjtat debate u manifestuan përmes polemikave rrethanore dhe shqetësimeve kombëtare, por me ton dhe shqetësime të drejtuara më shumë tek fati i popullit jashtë kufijve. Mbledhja e 34-të, në datën 18 korrik 1921, u mbajt pasdite dhe shërben si pasqyrë e tensioneve politike të kohës; përballë një liste emrash të shquar u zhvilluan diskutime të gjata të përqendruara te dhuna
Të internuarit dhe familjet e tyre jetonin nën kushte që shpesh nuk përshkruheshin në dokumente zyrtare, por u transmetuan përmes rrëfimeve të gjalla. Përditshmëria e tyre u karakterizua nga privime të forta në ushqim, shëndetësi dhe higjienë, duke krijuar një realitet të vështirë për shkak të mënyrës së organizimit të vendeve të internimit. Pas shfuqizimit të shumë normave paraardhëse, u krijua një boshllëk ligjor të cilin qeverisja e re nuk e mbuloi menjëherë me rregulla funksionale. Kjo situa
Më 12 mars 1891, në fshatin Triesh të Malësisë së Madhe lindi Mirash Ivanaj, i njohur për rolin e tij vendimtar në përpjekjet për të transformuar sistemin arsimor. Ai përfundoi gjimnazin në Pozharevac (sot në Serbi) dhe më pas kaloi dhjetë vite studimesh në Universitetin Mbretëror të Romës, ku u specializua në letërsi, filozofi dhe drejtësi. Karrierën profesionale e nisi në Shkodër, duke punuar si publicist dhe jurist; më vonë iu përkushtua punës arsimore dhe organizative në institucionet vendas
