E pabesueshme: Si po mbizotërojnë makinat me naftë në Shqipëri 2026?

Rritja e çmimeve të karburanteve po godet fort blerësit, dhe përplasja me realitetin e tregut bëhet më e fortë pasi veturat me naftë zënë pjesën kryesore të makinave të reja. Kjo përqendrim e bën çdo ndryshim çmimi më të vështirë për t’u përballuar nga përdoruesit.

Të dhënat zyrtare për tremujorin e parë të 2026 tregojnë se nga rreth 17.700 autovetura të regjistruara për herë të parë, afërsisht 59% ishin me motor nafte. Përqindja tregon qartë se makina të tilla vazhdojnë të dominojnë hyrjet e reja në flotë.

Kjo përqindje vjen pas një uljeje krahasuar me vitin 2024, kur pjesëmarrja e makinave me naftë arrinte 66% në regjistrime të para – një ulje prej rreth 6 pikësh, por megjithatë niveli i ri mbetet i lartë.

Në krahasim me vendet e tjera evropiane situata dallon fort: në mesataren e BE-së për 2024-n, vetëm rreth 15% e regjistrimeve të reja ishin me naftë. Në listë pas vendit tonë renditen dy shtete të tjera me përqindje të ulëta por të konsiderueshme, përkatësisht rreth 47% dhe 44%.

Ndërsa në shumicën e tregut evropian dominon benzina—me afërsisht 60% të regjistrimeve në 2024—pjesa e makinave të reja me benzinë në Shqipëri ishte vetëm 18% gjatë tre muajve të parë të 2026-s.

Një zhvillim me shenjë pozitive është rritja e automjeteve elektrike: në janar-mars të 2026 ato përbënin rreth 13% të regjistrimeve të para, një nivel që pasqyron ngjashmëri me peshën që elektrifikimi kishte në tregjet evropiane disa vite më parë.

Një vështrim më i gjatë kohor, i mbledhur për periudhën 2014–2024 dhe përfshin 20 vende të Bashkimit Evropian që përbënin rreth 93% të makinave të reja në BE në 2024, tregon lëvizje të thella strukturore në llojet e karburantit.

Në ato vende, numri i automjeteve me naftë (përfshirë hibridet) është ulur ndjeshëm, me një rënie të treguar të rreth 67%, ndërsa automjetet me benzinë (përfshirë hibridet) kanë shënuar rritje prej afërsisht 60% gjatë të njëjtës periudhë.

Pse ndodhi ky zhvendosje? Një sërë masash rregullatore dhe ndryshimesh në treg luajtën rol kyç. Pas një skandali të madh lidhur me manipulimin e testeve të emetimeve në vitin 2015, autoritetet forcuan normat dhe kontrollet, gjë që i ndryshoi pritshmëritë e prodhuesve dhe blerësve.

Po ashtu, shumë qytete vendosën kufizime për automjetet më ndotëse dhe politikat publike nisën të favorizonin automjetet elektrike dhe hibride me instrumente si stimuj financiarë dhe objektiva klimatike, duke bërë që preferencat të ndryshojnë gradualisht.

Shtyrja e avantazheve të çmimit të karburantit, rritja e taksave dhe orientimi i prodhuesve drejt elektrifikimit kanë shtuar presionin mbi segmentin diesel. Ndërsa Europa vazhdon të përparojë drejt uljes së peshës së makinave me naftë, Shqipëria mbetet e ndjeshme për shkak të përqendrimit të lartë të tyre në regjistrimet e reja.