Çfarë i pengon mërgimtarët të bëhen pjesë e re e vendit?

Ndjenja e të qenit i huaj brenda vetes shfaqet si reagimi më i dhimbshëm i atyre që jetojnë për dekada jashtë vendit: një ndarje e thellë midis pritshmërisë për rikthim dhe realitetit të përditshëm. Ky gjendje i mbyll njerëzit në pasiguri, duke i bërë të braktisin idenë e përfshirjes aktive në shoqërinë pritëse dhe t’i mbajnë vlerat e dikurshme si një send të paprekshëm.

Kur shpresat e rikthimit zotërojnë mendjen, rruga drejt integrimit zbehet: njerëzit refuzojnë të marrin pjesë të plotë në jetën kolektive, mbajnë distancë për të mos humbur atë që i lidh me origjinën. Në vend të një pranie të plotë qytetare, lind një mënyrë jetese e ndarë, shpesh e shoqëruar me një ndjesi inferioriteti.

Ky qëndrim ushqehet me përpjekje për të ruajtur zakonet e mëparshme: blerja e perimeve të veçanta për të përgatitur konserva, mbledhjet me këngë dhe valle, dhe ritualet që kujtojnë tokën e largët. Për shumë njerëz, këto veprime janë më shumë se nostalgji; ato sillen si prova të një lidhjeje që nuk pranohet të ndryshojë.

Një pjesë e këtyre praktikave i përforcon modelet konservatore të identitetit që në vendet e origjinës po i humbasin kuptimin historik. Sa të mëdha janë këto grupe? Numri nuk e zbeh realitetin: ekziston një komunitet që i mban gjallë këto pritshmërira dhe e bën të vështirë adaptimin kulturor.

Për pasojë, shpesh rritet përpjekja për t’i mësuar fëmijët të qëndrojnë të ndarë: një angazhim për të ruajtur identitetin burimor si të paprekshëm, një produkt që përjashton çdo përvojë tjetër kulturore. Kjo strategji ngjall prirjen për të krijuar "bërthamën" e identitetit që zgjat jashtë hapësirës shtëpiake.

Ka edhe vëzhgues që vënë në dukje një sjellje të ngjashme në grupe të tjera emigrantësh: pas gjysmë shekulli në vendin pritës, disa e konsiderojnë atë vetëm si një vend për shërbime të përkohshme dhe nuk angazhohen për mirëqënien kolektive. Kjo qëndrim tregon një dëshirë për t’u larguar sërish, dhe për pasojë pak kujdes për fatin e komunitetit ku jetojnë.

Realiteti është i rënda: shumëkush nuk arrin kurrë të rikthehet fizikisht. Ata që jetojnë me shpresën e rikthimit shpesh mbesin pa një vend të qartë: ruajnë një prejardhje idealizuar, posedojnë dokumentet e shtetit pritës, por mbeten të pazbuluar si qytetarë me përkatësi të plotë.