Çfarë fsheh tkurrja tregtare me Iranin? Efektet që rritin faturat e energjisë

Rritja e shpejtë e çmimeve të energjisë lidhet me frikën e ndërprerjeve në furnizimin e naftës, pas eskalimit të tensioneve që përfshijnë objekte energjetike në Gjirin. Ngjarjet e fundit nënvizojnë një kapitull të ri të përkeqësimit të lidhjeve ekonomike ndërmjet Bashkimit Evropian dhe Iranit, të nxitur nga sanksionet dhe mosmarrëveshjet politike. Kjo paqartësi ka ndikim të menjëhershëm në tregje dhe në faturat e konsumatorëve në Evropë.

Të dhënat zyrtare tregojnë se në 2025 shkëmbimi i mallrave midis BE-së dhe Iranit arriti rreth 3.72 miliardë euro, ku BE-ja regjistroi një tepricë afërsisht 2.2 miliardë euro. Importet nga Irani ishin rreth 0.76 miliardë euro, ndërsa eksportet e BE-së drejt tij afruan 2.97 miliardë euro. Në sektorin e shërbimeve, vërehet një gjatësi e aktivitetit për vitin 2024 prej 1.56 miliardë euro, me eksportet në 0.87 miliardë dhe importet në 0.69 miliardë euro.

Në një vështrim më të gjerë historik, shkëmbimi ka pësuar tkurrje të rëndë nga mbi 27 miliardë euro në 2011 në rreth 3.7 miliardë në 2025. Brenda BE-së, Gjermania mban pjesën më të madhe të këtij tregu (31.8%), e ndjekur nga Italia (15.6%) dhe Holanda (15.5%). Eksportet evropiane drejt Iranit përbëhen kryesisht nga makineritë dhe pajisjet e transportit (34%) dhe kimikatet (31%), ndërsa importet nga Irani vijnë në masë nga ushqimet dhe kafshët e gjalla (37%), kimikatet (23%) dhe mallrat e ndërtuara sipas materialit (22%).

Kjo tkurrje e shkëmbimeve, e nxitur nga sanksionet dhe klima e pasigurt politike, tregon ndikimin e thellë të zhvillimeve rajonale mbi ekonominë globale dhe mbi çmimet e energjisë në Evropë.