A është ky emri që mund t’i ndryshojë fatet e Iranit?

Rrënjët e mia janë në një familje që ka ndërtuar synime ambicioze dhe ka punuar pa pushim për t’i parë ato të realizuara. Gjyshi, Mohammad Reza Pahlavi, si ish-shah, synonte transformime të thella — përmirësimin e jetesës, përhapjen e arsimit dhe zgjerimin e të drejtave të grave — për të vendosur Iranin ndër vendet e zhvilluara. Babai, Reza Pahlavi, ka mbajtur prej kohësh shpresën për një të ardhme demokratike, laike dhe të begatë, të themeluar mbi dinjitetin dhe të drejtat njerëzore.

Për një pjesë të madhe të jetës sime kisha humbur besimin se këto synime mund të bëheshin realitet. Në një shpërthim të vlerash të shtrembëruara ku pushteti shpesh triumfon mbi ndershmërinë, besimi tek integriteti më dukej i pamundur. Ngjarjet e fundit kanë rrëzuar këtë skepticizëm.

Për 47 vjet, babai ka jetuar në mërgim duke mbajtur një zë opozitar ndaj regjimit, ndërsa përpjekje të shumta provuan ta diskreditojnë, ta dobësojnë apo t’ia fshijnë emrin. Kur protesta morën hov, qytetarët dolën në rrugë, brohoritën dhe kërkuan fundin e tiranisë, duke përmendur emrin e tij si shprehje besimi për një udhëheqje të re.

Nën zhurmën e propagandës dhe dhunës, shikimi i njerëzve ishte i qartë: ata e panë atë si një figurë me motive të natyrshme dhe përkushtim ndaj vendit; një person që, sipas besimit të tyre, do të sakrifikonte gjithçka për lirinë dhe sovranitetin e Iranit.

Popullata jetonte në kushte ku institucioni qeverisës nuk përfaqësonte aspiratat, dinjitetin apo trashëgiminë e tyre. Përkundër kësaj, shpresa nuk u shua; megjithatë, qeveria ka përshkallëzuar represionin duke futur milici të huaja dhe luftëtarë të Hezbollah në territor për të shtypur protestat dhe për të vrarë civilë të paarmatosur.

Këto veprime përfaqësojnë një sulm shtetëror ndaj qytetarëve: kundërshtimi politik trajtohet si krim me dënime të rënda, ndërsa forcat e sigurisë përdorin dhunë vdekjeprurëse në lagje. Spitalet, në vend që të jenë strehë për të plagosurit, janë shndërruar në vendgrumbuj bastisjesh për arrestime dhe për ndjekjen e protestuesve. Mijëra persona janë vrarë; një qeveri që duhet të mbronte popullin është shndërruar në burim dhune.

Megjithë valën e vrasjeve dhe përndjekjeve, njerëzit vazhdojnë të ngrihen dhe të rezistojnë me guxim. Është e paqartë nëse bashkësia ndërkombëtare do të tregojë gatishmëri për t’i vendosur interesat afatgjata dhe vullnetin e popullit iranian mbi përfitimet e shkurtër politikë-ekonomike.

Babai nuk ka synuar pushtetin për vetë pushtetin; ai e përshkruan rolin e tij si të orientuar drejt ndihmës për të lehtësuar kalimin drejt një sistemi të zgjedhur lirshëm nga vetë iranianët.

Në ditët që vijnë, Irani do të kërkojë një udhëheqje të qëndrueshme dhe të besueshme, në gjendje të ndërtojë ura midis brezave, ideologjive, grupimeve etnike dhe fetare. Kjo udhëheqje duhet të fitojë respekt jashtë kufijve, por të mbetet përgjegjëse përballë popullit brenda vendit.

Për këtë arsye, opozita demokratike u bashkua në Konferencën Kombëtare të Bashkëpunimit në Mynih, në 2025; republikanë, monarkistë dhe përfaqësues të komuniteteve të ndryshme u dakordësuan mbi një kornizë që babai ka përkufizuar prej dekadash: ndarja e fesë nga shteti, ruajtja e integritetit territorial të Iranit, mbrojtja e lirive individuale dhe barazia para ligjit.

Kur një shoqëri në tranzicion injorohet, boshllëku politik mbushet shpesh nga forca ekstreme — fraksione të armatosura, lëvizje të dhunshme ose ndarje territoriale. Iranianët kërkojnë një të ardhme pluraliste dhe të bashkuar, jo fragmentim apo kult personaliteti; çdo model i imponuar me dhunë do të risjellë tragjeditë e së kaluarës.

Kjo lëvizje buron nga një dashuri e thellë për atdheun dhe dëshira për të rikthyer dinjitetin, kulturën, historinë dhe perspektivën e ardhshme të Iranit. Qytetarët duan hapësirën për të ndërtuar një komb që pasqyron vlerat dhe identitetin e tyre.

Ndërhyrjet që komuniteti ndërkombëtar duhet të konsiderojë përfshijnë zvogëlimin e kapaciteteve represive të regjimit — duke synuar elementë specifikë të Gardës Revolucionare Islamike (IRGC) me mjete ushtarake dhe kibernetike — ndalimin e burimeve financiare për shtypjen përmes sekuestrimit të aseteve dhe privimit të fondeve, ruajtjen e aksesit të popullit në internet për të parandaluar izolimin dhe fshehjen e dhunës, si dhe përfundimin e mbrojtjes diplomatike që u jep impunitet atyre që sundojnë përmes frikës: mbylljen e përfaqësive, shpalljen e IRGC si organizatë terroriste dhe përgjegjësimin e zyrtarëve për krimet e kryera. Mbështetja për një tranzicion të qartë dhe të besueshëm, të strukturuar mbi unitetin dhe zgjedhjet demokratike që propozohen nga kjo kornizë, është e nevojshme.

Populli iranian tani është i gatshëm; pyetja që mbetet është nëse bota do të zgjedhë ta mbështesë atë në rrugën drejt vetvendosjes dhe lirisë.